3 Hiểm Họa Từ Sữa Heo Nái Đe Dọa Đến Sức Khỏe Của Heo Con

3 Hiểm Họa Từ Sữa Heo Nái Đe Dọa Đến Sức Khỏe Của Heo Con

Sữa đầu của heo nái là nguồn dinh dưỡng và miễn dịch quan trọng nhất đối với heo con trong giai đoạn đầu đời. Tuy nhiên, ẩn sau giá trị đó vẫn tồn tại những mối đe dọa ít được chú ý như tế bào soma, nội độc tố và độc tố nấm mốc – các yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng và sức khỏe heo con.

Sữa heo nái – Dinh dưỡng đầu đời của heo con và những nguy cơ tiềm ẩn

Trong chăn nuôi heo sinh sản, sữa mẹ – đặc biệt là sữa đầu (colostrum) – được xem là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho heo con sơ sinh. Đây là nguồn cung cấp:

• Năng lượng cao (chất béo, lactose)

• Protein dễ tiêu

• Kháng thể miễn dịch thụ động từ mẹ

• Lớp bảo vệ cho hệ tiêu hóa và niêm mạc ruột

Ở giai đoạn đầu đời, heo con hoàn toàn phụ thuộc vào sữa heo nái để tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sữa heo nái không phải lúc nào cũng “an toàn tuyệt đối”. Một số yếu tố tiềm ẩn trong sữa có thể gây tác động tiêu cực lên heo con, đặc biệt được nhắc đến trong bối cảnh hội chứng tiêu chảy sơ sinh ở heo (NNPDS) đang xuất hiện tại nhiều quốc gia.

Số lượng tế bào soma – Chỉ tiêu quan trọng nhưng thường bị bỏ qua

Trong ngành bò sữa, số lượng tế bào soma (SCC) là chỉ tiêu quan trọng phản ánh:

• Tình trạng viêm vú

• Chất lượng sữa

• Giá trị thương mại của sữa

Ở heo nái, SCC cũng có ý nghĩa tương tự. Số lượng tế bào soma có mối liên hệ chặt chẽ với:

• Tình trạng viêm vú

• Sức khỏe tuyến sữa

• Quá trình hình thành và tiết sữa

Các nghiên cứu cho thấy:

• SCC trong sữa đầu heo nái dao động khoảng 2–3 × 10⁶ tế bào/ml

• SCC trong sữa giai đoạn tiết sữa ổn định khoảng 5 × 10⁵ tế bào/ml

• Trong tuần đầu sau sinh, SCC thường giảm khoảng 10% và duy trì ổn định

Một số nghiên cứu gần đây đã ghi nhận mối liên quan giữa SCC cao và giảm trọng lượng heo con sơ sinh, cho thấy đây là chỉ tiêu cần được theo dõi nghiêm túc hơn trong chăn nuôi heo sinh sản.

Nội độc tố trong sữa heo nái – Mối nguy âm thầm từ vi khuẩn Gram âm

Nội độc tố (Lipopolysaccharides – LPS) là thành phần cấu trúc của vi khuẩn Gram âm như E. coli, Salmonella. Các độc tố này được giải phóng khi vi khuẩn chết và có mặt phổ biến trong:

• Đất

• Không khí

• Nước

• Đường tiêu hóa của vật nuôi

Khi LPS xâm nhập vào máu, chúng có thể gây:

• Sốt

• Sốc

• Giảm bạch cầu

• Phản ứng viêm toàn thân

Trong chăn nuôi heo nái, nội độc tố còn liên quan trực tiếp đến:

• Viêm vú

• Viêm tử cung

• Hội chứng MMA (viêm vú – viêm tử cung – mất sữa)

• Hội chứng suy hô hấp cấp

​

Đáng chú ý, nội độc tố còn làm tăng độ nhạy của heo đối với độc tố nấm mốc DON, từ đó làm trầm trọng thêm các rối loạn tiêu hóa, nôn mửa và suy giảm miễn dịch ở heo con.

Hiện nay, hàm lượng nội độc tố được quy định khá chặt trong sữa dùng cho người (≤ 400 EU/ml), nhưng các nghiên cứu về nội độc tố trong sữa heo nái vẫn còn rất hạn chế, đặc biệt là tác động trực tiếp của sữa nhiễm LPS lên tăng trưởng heo con.

Giải pháp kiểm soát chất lượng sữa heo nái nhằm bảo vệ sức khỏe heo con

Từ thực tiễn sản xuất và kinh nghiệm của ngành bò sữa, có thể rút ra một số giải pháp quan trọng cho chăn nuôi heo:

• Tăng cường an toàn sinh học (ATSH), đặc biệt trong kiểm soát viêm vú và vệ sinh chuồng trại

• Quản lý chặt độc tố nấm mốc trong thức ăn cho heo nái

• Sử dụng chất hấp phụ và bất hoạt độc tố nấm mốc hiện đại

• Kiểm soát nội độc tố như một phần trong chiến lược ATSH tổng thể

Các thử nghiệm thực tế cho thấy, việc bổ sung phụ gia thức ăn phytogenic phức hợp trong khẩu phần heo nái có thể:

• Cải thiện năng suất sinh sản

• Tăng số lượng và chất lượng sữa

• Giảm số lượng tế bào soma, đặc biệt trong giai đoạn cận đẻ

Lưu ý

Sữa heo nái là nền tảng sống còn đối với heo con, nhưng đồng thời cũng có thể tiềm ẩn những mối đe dọa âm thầm nếu không được quản lý đúng cách. Việc chú trọng kiểm soát tế bào soma, nội độc tố và độc tố nấm mốc thông qua an toàn sinh học, dinh dưỡng và phụ gia phù hợp sẽ giúp heo nái tiết sữa tốt hơn, heo con khỏe mạnh hơn và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho người chăn nuôi.