Cách Nhận Biết & Xử Lý Heo Hậu Bị Béo Giả ?

Heo hậu bị béo giả là tình trạng nhìn ngoài to mập nhưng bên trong khung xương và hệ sinh dục kém phát triển, gây chậm lên giống và giảm mạnh năng suất sinh sản. Nhận biết sớm và xử lý đúng giúp tránh loại thải sớm và giảm thiệt hại kinh tế.

Heo hậu bị béo giả là gì? Vì sao rất nguy hiểm cho sinh sản?

Trong thực tế, nhiều trại thường chọn hậu bị dựa vào cảm quan: heo to, thân tròn, mập mạp được cho là “đạt”. Tuy nhiên, đây lại là nguyên nhân phổ biến dẫn đến heo hậu bị béo giả.

Heo hậu bị béo giả là tình trạng:

• Bề ngoài: to xác, mỡ dày, vai nở “ảo”

• Bên trong:

  • Cơ phát triển kém

  • Khung xương yếu

  • Buồng trứng hoạt động không hiệu quả

Hậu quả là:

• Chậm lên giống

• Chu kỳ động dục không đều

• Phối nhiều lần không đậu

• Đẻ ít con, nái nhanh xuống sức

Theo ghi nhận thực tế, heo hậu bị béo giả có thể làm giảm tới 30% năng suất sinh sản nếu không được xử lý kịp thời.

Nguyên nhân gây ra heo hậu bị béo giả

1. Cho ăn thừa năng lượng, đặc biệt giai đoạn 20 - 60 kg

Giai đoạn 20 - 60 kg là thời điểm vàng phát triển khung xương. Nếu:

• Cho ăn quá nhiều

• Khẩu phần dư năng lượng

Heo sẽ tích mỡ sớm, trong khi xương và cơ không theo kịp → hình thành béo giả.

2. Khẩu phần ăn mất cân đối

Không ít trường hợp heo béo giả dù không ăn quá nhiều, nhưng:

• Thiếu lysine → cơ kém phát triển

• Thiếu khoáng phát triển xương (Ca, P, Zn) → khung xương yếu

 Heo “mập do mỡ” chứ không phải mập do cơ – xương.

3. Thiếu vận động

• Nuôi nhốt chật

• Ít đi lại

 Khi thiếu vận động:

• Mỡ tích tụ nhanh

• Hormone sinh sản hoạt động kém

• Hậu bị chậm lên giống

4. Ánh sáng chuồng kém

Ánh sáng ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Tuyến yên

• Hoạt động buồng trứng

Chuồng tối làm rối loạn chu kỳ động dục, góp phần gây heo hậu bị béo giả.

5. Không kích thích nọc đúng thời điểm

• Kích nọc quá sớm → rối loạn nội tiết

• Kích nọc quá muộn → buồng trứng phản ứng yếu

 Cả hai đều làm tích mỡ nhưng sinh dục phát triển kém.

Dấu hiệu nhận biết heo hậu bị béo giả 

1. Ngoại hình to nhưng thiếu săn chắc

• Lưng phủ mỡ

• Thân tròn

• Vai – mông không rõ cơ

Khi sờ thấy mềm, không có độ chắc của cơ.

2. Chân yếu, dáng đi nặng nề

• Đi chậm

• Đứng lâu mỏi

• Dễ xệ chân khi tăng trọng hoặc mang thai

​

3. Âm hộ nhỏ, kém phát triển

• Không tương xứng với thể trọng

• Ít sưng, ít rõ khi động dục

 Dấu hiệu cho thấy buồng trứng hoạt động yếu.

4. Chu kỳ động dục bất thường

• Lên giống chậm

• Chu kỳ kéo dài (25 - 35 ngày)

• Lên giống mờ, khó phát hiện

Hậu quả nếu không xử lý heo hậu bị béo giả

Nếu để kéo dài tình trạng béo giả:

• Phối nhiều lần không đậu

• Đẻ ít con (8 - 10 con/lứa)

• Thai dễ chết sớm

• Nái nhanh hao mòn

• Tăng tỷ lệ loại thải sớm, lỗ chi phí nuôi hậu bị

Đây là nguyên nhân khiến nhiều trại nuôi hậu bị nhưng không tạo ra nái sinh sản hiệu quả.

Cách xử lý heo hậu bị béo giả hiệu quả

1. Điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng

• Giảm lượng ăn về 2,2 - 2,5% trọng lượng cơ thể/ngày

• Giảm từ từ 10 - 15% mỗi tuần, tránh giảm đột ngột gây stress

• Chuyển sang khẩu phần:

  • Năng lượng vừa phải

  • Đủ protein chất lượng

  • Bổ sung lysine và khoáng phát triển xương

 Mục tiêu: giảm mỡ – tăng cơ – kéo lại khung xương.

2. Tăng cường vận động hàng ngày

• Chuồng nuôi rộng, thông thoáng

• Cho heo đi lại 20 - 30 phút/ngày

• Đặt máng ăn – máng uống ở vị trí khác nhau để tăng di chuyển

3. Quản lý môi trường chuồng nuôi

• Nhiệt độ lý tưởng: 20 - 26°C

• Tăng thông thoáng, giảm nóng bức

Nhiệt độ cao làm heo stress và ăn nhiều hơn bình thường, khiến béo giả nặng thêm.

Theo dõi thể trạng (BCS) trước phối giống

• Kiểm tra BCS 7 - 10 ngày/lần

• Đánh giá vùng:

  • Lưng

  • Vai

  • Mông

Mục tiêu BCS trước phối: 2,5 - 3,0

Khi đạt BCS chuẩn:

• Hậu bị lên giống rõ

• Phối dễ đậu

• Sinh sản ổn định, bền vững hơn

Phòng ngừa heo hậu bị béo giả ngay từ đầu

• Kiểm soát dinh dưỡng chặt từ giai đoạn 20 - 60 kg

• Không cho ăn “thả cửa”

• Đảm bảo vận động và ánh sáng chuồng

• Kích nọc đúng thời điểm

• Không phối ở kỳ động dục đầu

Lưu ý

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu béo giả, kết hợp điều chỉnh dinh dưỡng, tăng vận động và quản lý môi trường hợp lý sẽ giúp hậu bị phục hồi thể trạng, lên giống rõ và sinh sản ổn định hơn. Nuôi hậu bị hiệu quả không phải nuôi cho mập, mà là nuôi cho đúng sinh lý sinh sản – đây chính là chìa khóa để giảm loại thải sớm và nâng cao hiệu quả chăn nuôi bền vững.