Khoáng chất có vai trò gì trong việc tăng sản lượng đàn heo

Trong chăn nuôi heo, khoáng chất tuy chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong khẩu phần nhưng lại quyết định trực tiếp đến tăng sản lượng đàn heo, sinh sản và sức khỏe tổng thể của đàn heo. Việc thiếu hoặc mất cân đối khoáng thường diễn ra âm thầm, khó nhận biết, nhưng hậu quả để lại rất lớn nếu không được kiểm soát kịp thời.

Vai trò của từng khoáng chất quan trọng trong tăng sản lượng đàn heo

1. Canxi – nền tảng của xương và sinh sản

Canxi không chỉ là thành phần chính của xương và răng mà còn giúp:

• Truyền dẫn thần kinh

• Co cơ và vận động bình thường

Khi thiếu canxi:

• Heo con dễ bị còi xương

• Heo trưởng thành bị nhuyễn xương, chân yếu

• Heo nái giảm khả năng sinh sản

Trong chăn nuôi heo, heo đang lớn, nái mang thai cuối kỳ và nái nuôi con là nhóm dễ thiếu canxi nhất do nhu cầu cao trong khi ngũ cốc lại nghèo canxi.

2. Magiê – ổn định thần kinh và hệ enzyme

Magiê tham gia vào:

• Hoạt động của hệ enzyme

• Truyền xung thần kinh

• Ổn định hệ cơ

Thiếu magiê có thể gây:

• Heo tăng động, co giật

• Khó đứng dậy, mất thăng bằng

• Co thắt cơ nặng dẫn đến tử vong

Tuy hiếm gặp trong chăn nuôi heo, nhưng heo con bú mẹ có thể bị thiếu magiê nếu sữa nái không đáp ứng đủ nhu cầu.

3. Phốt pho – phát triển khung xương và sinh sản

Phốt pho cần thiết cho:

• Hình thành xương

• Hoạt động của cơ và mô thần kinh

• Chức năng sinh sản

Thiếu phốt pho làm:

• Heo chậm lớn

• Xương phát triển bất thường, dễ gãy

• Dáng đi khập khiễng

• Sinh sản kém

Trong thực tế, nồng độ phốt pho trong khẩu phần thường giảm dần khi heo trưởng thành, dễ gây thiếu hụt nếu không cân đối đúng.

4. Natri (Sodium) – cân bằng dịch và trao đổi chất

Natri giúp:

• Duy trì cân bằng nước – điện giải

• Hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng

• Ổn định tăng trọng

Heo thiếu natri thường:

• Ăn kém

• Tăng trọng chậm

• Lông thưa, xấu

Trong chăn nuôi heo, heo có thể dung nạp lượng muối khá cao nếu luôn được cung cấp đủ nước sạch, không nhiễm mặn.

5. Sắt – chống thiếu máu, tăng sức đề kháng

Sắt là thành phần quan trọng của:

• Hemoglobin vận chuyển oxy

• Nhiều enzyme chuyển hóa

Thiếu sắt gây:

• Thiếu máu

• Heo con yếu, khó thở

• Sức đề kháng kém

Đây là tình trạng rất phổ biến ở heo con sơ sinh do:

• Sữa heo nái chứa ít sắt

• Heo con dự trữ sắt thấp

• Tốc độ tăng trưởng nhanh

Vì vậy, tiêm sắt cho heo con sau sinh là biện pháp bắt buộc trong chăn nuôi heo hiện đại.

6. Mangan – hỗ trợ hệ thần kinh và tiết sữa

Mangan cần thiết cho:

• Hoạt động của não bộ

• Chuyển hóa chất béo và carbohydrate

• Chức năng sinh sản và tiết sữa

Thiếu mangan có thể gây:

• Chân cong, dáng đi bất thường

• Bắp chân to

• Heo nái cho sữa kém

Mangan được xem là khoáng vi lượng ít độc hại, nhưng vẫn cần bổ sung đúng liều.

7. Lưu huỳnh – tổng hợp protein

Lưu huỳnh là thành phần của:

• Các axit amin chứa lưu huỳnh

• Quá trình tổng hợp protein

Khi thiếu lưu huỳnh:

• Heo chậm phát triển

• Năng suất và sinh sản giảm

​Nguyên nhân chính là thiếu nguyên liệu để tổng hợp protein, dù khẩu phần nhìn bề ngoài vẫn đủ đạm.

8. Đồng – kích thích tăng trưởng nhưng cần kiểm soát

Đồng tham gia vào:

• Nhiều hệ enzyme

• Quá trình tạo máu

Thiếu đồng gây:

• Thiếu máu

• Dị tật chân

• Rối loạn vận động ở heo con

Trong chăn nuôi heo, đồng có thể được dùng như chất kích thích tăng trưởng, nhưng dư thừa sẽ:

• Tăng bài tiết đồng qua phân

• Gây nguy cơ ô nhiễm môi trường

9. I-ốt – điều hòa trao đổi chất

I-ốt cần thiết cho:

• Tổng hợp hormone tuyến giáp

• Điều hòa trao đổi chất

Thiếu i-ốt dẫn đến:

• Heo con yếu, chết sơ sinh

• Tuyến giáp to

• Giảm khả năng sinh sản

Ngược lại, bổ sung quá liều (>800 ppm) có thể làm:

• Giảm ăn

• Chậm tăng trưởng

• Giảm hemoglobin trong máu

10. ​Selen – bảo vệ tế bào và sinh sản

Selen là khoáng quan trọng trong:

• Hệ thống chống oxy hóa

• Miễn dịch

• Chất lượng tinh trùng và sinh sản

Thiếu selen gây:

• Yếu cơ

• Hoại tử gan

• Giảm số lứa đẻ

 Tuy nhiên, selen dư thừa rất độc, dễ gây:

• Chán ăn

• Rụng lông

11. Kẽm – miễn dịch và sinh sản

Kẽm tham gia:

• Hệ enzyme

• Miễn dịch

• Phát triển da, lông, móng

Thiếu kẽm làm:

• Da khô, lông xù

• Giảm tỷ lệ thụ thai

• Tăng dị dạng heo con

Dư kẽm thường khiến heo bỏ ăn, hơn là gây độc trực tiếp.

Lưu ý:

Trong chăn nuôi heo, khoáng chất giữ vai trò nền tảng nhưng thường bị xem nhẹ. Việc thiếu hoặc mất cân đối khoáng không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng mà còn tác động trực tiếp đến sinh sản, miễn dịch và hiệu quả kinh tế toàn trại. Quản lý tốt khoáng chất, bổ sung đúng – đủ – cân đối theo từng giai đoạn nuôi chính là chìa khóa giúp đàn heo khỏe mạnh, sinh sản ổn định và phát triển bền vững.