Heo nái động dục thường có những thay đổi rõ rệt về hành vi, âm hộ và phản xạ đứng im. Nhận biết chính xác các dấu hiệu này giúp bà con không bỏ lỡ thời điểm phối thích hợp, từ đó nâng cao khả năng thụ thai và chủ động kế hoạch sinh sản của đàn nái.

Heo nái chỉ sẵn sàng phối giống trong một khoảng thời gian nhất định. Theo dõi đều đặn giúp bà con xác định đúng giai đoạn chịu đực và chủ động kế hoạch sản xuất.
Hạn chế phối quá sớm khi nái chưa đứng im hoặc quá muộn khi biểu hiện đã giảm.
Chủ động chuẩn bị liều tinh, dụng cụ và sắp xếp hai lần phối.
Góp phần cải thiện khả năng thụ thai và kết quả sinh sản.
Dễ theo dõi nái sau cai sữa, dự kiến ngày sinh và bố trí chuồng nuôi.
Chu kỳ động dục của heo nái thường lặp lại khoảng 21 ngày, có thể dao động từ 18 - 24 ngày. Biểu hiện động dục thường kéo dài khoảng 2 - 3 ngày nhưng không giống nhau ở mọi cá thể.
Bắt đầu: Heo bồn chồn, đi lại nhiều, âm hộ sưng đỏ và chú ý đến những con xung quanh.
Chịu đực: Heo đứng im khi được ấn lên lưng hoặc tiếp xúc với heo đực.
Kết thúc: Âm hộ bớt sưng, dịch giảm và heo không còn đứng im.
Mốc 21 ngày chỉ giúp dự đoán thời gian cần theo dõi sát hơn. Biểu hiện thực tế của từng con mới là căn cứ chính.
Khi bước vào giai đoạn động dục, heo nái có thể thay đổi cả hành vi lẫn đặc điểm bên ngoài. Bà con nên quan sát từ xa trước, sau đó mới tiến hành kiểm tra trực tiếp để tránh làm heo giật mình.

Heo trở nên bồn chồn, đứng lên nằm xuống nhiều lần và thường xuyên đi lại trong ô chuồng.
Một số con kêu nhiều, giảm ăn hoặc mất tập trung khi ăn so với ngày thường.
Heo có xu hướng ngửi, tìm kiếm và chú ý nhiều hơn đến những con ở ô bên cạnh.
Nái có thể nhảy lên lưng con khác hoặc đứng yên để con khác nhảy.
Khi thấy heo đực, nái thường dựng tai và tiến lại gần.
Những dấu hiệu này chưa đủ để khẳng định đã đến thời điểm phối. Bà con cần kiểm tra thêm phản xạ đứng im.
Âm hộ thường sưng và đỏ hơn so với trạng thái bình thường, đặc biệt rõ ở heo hậu bị.
Có thể xuất hiện dịch nhờn trong hoặc hơi đục.
Khi chuyển sang chịu đực, âm hộ có thể bớt sưng đỏ hơn lúc đầu.
Ở nái đã đẻ nhiều lứa, biểu hiện sưng đỏ đôi khi không rõ bằng hậu bị nên cần quan sát thêm hành vi.
Bà con không nên thấy âm hộ sưng đỏ là phối ngay. Đây thường là dấu hiệu báo heo bắt đầu lên giống; cần đợi đến khi phản xạ đứng im xuất hiện rõ.
Phản xạ đứng im là dấu hiệu quan trọng nhất để xác định heo nái đã bước vào giai đoạn có thể phối.
Dùng hai tay ấn chắc nhưng nhẹ lên vùng lưng hoặc phần hông của nái.
Nếu heo đứng yên, bốn chân giữ chắc, lưng hơi võng, tai dựng và không tìm cách bước đi, phản xạ đứng im đã xuất hiện.
Có thể ngồi nhẹ lên lưng để kiểm tra thêm nếu biểu hiện chưa rõ.
Nên thực hiện khi có heo đực ở gần để kích thích phản xạ tự nhiên.
Nếu heo vẫn bỏ chạy, ngồi xuống hoặc liên tục né tránh, có thể nái chưa đến giai đoạn chịu đực hoặc đã qua thời điểm đứng im.
Một quy trình kiểm tra cố định giúp bà con hạn chế bỏ sót và dễ so sánh từng cá thể.

Nên kiểm tra vào buổi sáng và buổi chiều, vào những khung giờ tương đối cố định.
Hạn chế kiểm tra ngay sau khi cho ăn, chuyển chuồng hoặc khi trong trại có nhiều tiếng động.
Dành đủ thời gian cho hậu bị hoặc những nái có biểu hiện yếu.
Cho nái tiếp xúc trực tiếp hoặc đứng gần heo đực trưởng thành để kích thích biểu hiện chịu đực.
Quan sát phản ứng dựng tai, tiến lại gần và đứng im của nái.
Kết hợp cho tiếp xúc heo đực với thao tác ấn lưng.
Không nên để heo đực tiếp xúc quá nhiều con cùng lúc vì sẽ khó theo dõi phản ứng của từng cá thể.
Ghi ngày, giờ phát hiện dấu hiệu đầu tiên và phản xạ đứng im.
Đánh dấu những con có biểu hiện yếu, động dục ngắn hoặc chu kỳ không đều.
Lưu thời gian phối, số liều, mã tinh và đực giống đã sử dụng.
Heo mới lên giống có thể đã bồn chồn và âm hộ sưng đỏ nhưng chưa đứng im. Nếu phối ngay, thời điểm có thể còn sớm.

Âm hộ sưng đỏ, có thể xuất hiện dịch nhờn.
Heo bồn chồn, kêu nhiều nhưng chưa chịu đứng yên.
Heo vẫn né tránh khi được ấn lên lưng.
Đứng im khi được ấn lên lưng, bốn chân bám chắc xuống nền.
Tai dựng, lưng hơi võng và chấp nhận heo đực tiếp cận.
Độ sưng đỏ có thể bắt đầu giảm.
Cần ghi nhận thời gian để bố trí phối theo quy trình của trại.
Chỉ nhìn âm hộ: Mức độ sưng đỏ không phản ánh chính xác thời điểm chịu đực.
Chỉ kiểm tra một lần mỗi ngày: Nái có thể bắt đầu đứng im giữa hai lần quan sát và bị phát hiện muộn.
Không dùng heo đực hỗ trợ: Một số con chỉ biểu hiện rõ khi tiếp xúc với heo đực.
Ấn lưng quá nhẹ: Thao tác quá nhanh có thể khiến bà con đánh giá sai phản xạ.
Kiểm tra khi heo đang ăn hoặc bị kích động: Heo mất tập trung nên phản ứng không rõ như lúc yên tĩnh.
Không ghi chép: Dễ nhầm ngày, bỏ sót chu kỳ và bố trí sai thời điểm phối.
Đánh đồng mọi cá thể: Hậu bị và nái rạ có thể biểu hiện khác nhau.
.png)
Một số con chỉ có biểu hiện nhẹ. Khi đó, bà con không nên vội phối hoặc kết luận heo không động dục.
Tăng thời gian tiếp xúc với heo đực và kiểm tra lại vào hai khung giờ cố định mỗi ngày.
Rà soát thể trạng, khẩu phần, khả năng vận động và độ thông thoáng của chuồng.
Hạn chế xáo trộn đàn, chuyển chuồng liên tục hoặc gây căng thẳng.
Đối với nái sau cai sữa, cần theo dõi sát trong những ngày đầu vì biểu hiện có thể xuất hiện nhanh.
Nếu nhiều chu kỳ liên tiếp vẫn không biểu hiện rõ, nên nhờ cán bộ kỹ thuật kiểm tra.
Để nhận biết heo nái động dục, bà con cần kết hợp hành vi, biểu hiện ở âm hộ và phản ứng với heo đực. Trong đó, phản xạ đứng im khi ấn lưng là dấu hiệu quan trọng nhất.
Bà con nên kiểm tra đàn hai lần mỗi ngày và ghi chép riêng từng cá thể. Không nên chỉ dựa vào âm hộ sưng đỏ, số ngày sau cai sữa hoặc một biểu hiện đơn lẻ để quyết định phối.