Dịch lở mồm long móng SAT1 lan rộng, nguy cơ xâm nhập Đông Nam Á gia tăng

Dịch lở mồm long móng SAT1 tiếp tục lan rộng từ châu Phi đến Đông Bắc Á, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập Đông Nam Á và đặt ra yêu cầu tăng cường phòng dịch.

Dịch lở mồm long móng SAT1 tiếp tục diễn biến phức tạp

Lở mồm long móng (LMLM) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây lan nhanh trên nhiều loài động vật móng guốc chẻ như bò, trâu, lợn, dê và cừu.

Theo thông tin được công bố từ cơ quan chuyên môn, tình hình dịch LMLM trên thế giới trong năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp. Đáng chú ý là sự xuất hiện và mở rộng phạm vi lưu hành của vi rút lở mồm long móng SAT1.

Trước đây, SAT1 chủ yếu được ghi nhận tại châu Phi. Tuy nhiên, các ổ dịch xuất hiện tại Trung Đông, châu Âu và Đông Bắc Á cho thấy phạm vi địa lý của chủng vi rút này đang có sự thay đổi.

Điều này làm gia tăng nguy cơ mầm bệnh phát tán qua hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật và sản phẩm có nguồn gốc động vật giữa các quốc gia.

SAT1 được ghi nhận trên nhiều loài động vật mẫn cảm

Một trong những vấn đề đáng quan tâm là SAT1 không chỉ xuất hiện trên đàn bò.

Các trường hợp mắc bệnh đã được ghi nhận trên nhiều loài động vật khác nhau như:

• Bò.

• Lợn.

• Dê.

• Cừu.

• Một số loài động vật hoang dã mẫn cảm.

Tại khu vực Trung Đông, Israel tiếp tục ghi nhận các ổ dịch LMLM với tổng số 1.959 gia súc mắc bệnh tính đến ngày 12/6/2026.

Việc vi rút xuất hiện trên nhiều loài động vật làm tăng tính phức tạp trong công tác giám sát, khoanh vùng và kiểm soát nguồn lây.

Dịch bệnh tiếp tục ảnh hưởng tại nhiều quốc gia châu Phi

Châu Phi là khu vực lưu hành truyền thống của các chủng vi rút LMLM thuộc nhóm SAT. Trong năm 2026, dịch bệnh vẫn tiếp tục gây ảnh hưởng tại nhiều quốc gia.

Tại Nam Phi, 5.512 trường hợp động vật nhiễm SAT1 đã được ghi nhận, bao gồm bò, lợn và một số loài động vật hoang dã.

Bên cạnh SAT1, quốc gia này cũng tiếp tục xuất hiện các ổ dịch do SAT2 và SAT3.

Tại Botswana, số bò mắc bệnh được ghi nhận là 3.400 con, trong khi Lesotho có 85 trường hợp mắc bệnh trên đàn bò.

Diễn biến trên cho thấy áp lực dịch bệnh tại các khu vực lưu hành truyền thống vẫn còn lớn, đồng thời tạo điều kiện để mầm bệnh tiếp tục phát tán sang các khu vực khác nếu hoạt động kiểm soát vận chuyển không được thực hiện nghiêm ngặt.

Vi rút SAT1 mở rộng phạm vi xuất hiện sang châu Âu

Không còn giới hạn tại châu Phi và Trung Đông, SAT1 đang được ghi nhận tại những khu vực trước đây ít xuất hiện chủng vi rút này.

Tại Hy Lạp, dịch LMLM được phát hiện trên đàn bò, cừu và dê tại đảo Lesvos với tổng số 7.980 trường hợp mắc bệnh.

Cyprus cũng ghi nhận dịch bệnh trên nhiều loài động vật gồm bò, cừu, dê và lợn với 2.100 trường hợp mắc bệnh.

Để kiểm soát sự lây lan của dịch, hơn 72.800 động vật đã phải tiêu hủy.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên SAT1 được ghi nhận tại Cyprus. Sự xuất hiện của vi rút tại một khu vực mới cho thấy nguy cơ dịch bệnh vượt ra ngoài phạm vi lưu hành truyền thống đang ngày càng rõ rệt.

Ổ dịch tại Trung Quốc và Mông Cổ làm gia tăng nguy cơ đối với Đông Nam Á

Diễn biến tại khu vực Đông Bắc Á đang nhận được sự quan tâm đặc biệt do khoảng cách địa lý ngày càng gần với Đông Nam Á.

Trung Quốc đã ghi nhận hai ổ dịch tại tỉnh Tân Cương và Cam Túc, khiến 1.905 con bò mắc bệnh.

Sau đó, Mông Cổ tiếp tục công bố hai ổ dịch SAT1 trên đàn bò tại khu vực giáp ranh với Tân Cương, với 62 con bò nhiễm bệnh.

Việc các ổ dịch xuất hiện tại nhiều địa điểm cách nhau hàng trăm km đặt ra nghi vấn về khả năng phát tán mầm bệnh thông qua hoạt động vận chuyển, buôn bán gia súc hoặc sản phẩm từ động vật mang vi rút.

Đây cũng là yếu tố làm gia tăng nguy cơ SAT1 tiếp tục di chuyển xuống các khu vực khác của châu Á, trong đó có Đông Nam Á.

Việt Nam cần chủ động ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh từ sớm

Trong bối cảnh hoạt động giao thương, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật giữa các quốc gia ngày càng lớn, nguy cơ mầm bệnh xâm nhập qua biên giới luôn hiện hữu.

Đối với Việt Nam, việc chủ động phòng ngừa cần tập trung vào những khu vực và hoạt động có nguy cơ cao như cửa khẩu, tuyến vận chuyển động vật, cơ sở thu gom, chợ gia súc và các điểm giết mổ.

Một số biện pháp cần được tăng cường gồm:

• Giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trong khu vực và trên thế giới.

• Kiểm soát hoạt động nhập khẩu, vận chuyển và buôn bán động vật.

• Ngăn chặn vận chuyển, nhập lậu gia súc và sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc.

• Theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi và kịp thời lấy mẫu xét nghiệm khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ.

• Thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học tại trang trại.

• Chuẩn bị vật tư, hóa chất, nhân lực và phương án xử lý khi phát hiện dịch bệnh.

Việc kiểm soát từ sớm sẽ giúp giảm nguy cơ mầm bệnh xâm nhập, hạn chế khả năng hình thành các chuỗi lây nhiễm và giảm thiệt hại đối với ngành chăn nuôi.

Phát hiện sớm và kiểm soát nhanh là yếu tố quyết định

Đặc điểm nguy hiểm của bệnh lở mồm long móng là khả năng lây lan nhanh thông qua động vật mắc bệnh, phương tiện vận chuyển, con người, dụng cụ chăn nuôi và các sản phẩm có nguy cơ mang mầm bệnh.

Vì vậy, khi xuất hiện trường hợp nghi ngờ, việc phát hiện sớm và triển khai biện pháp kiểm soát ngay từ đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Các trang trại cần duy trì thường xuyên quy trình an toàn sinh học, kiểm soát nguồn con giống, phương tiện, người ra vào và hoạt động nhập vật tư.

Đồng thời, người chăn nuôi cần theo dõi đàn vật nuôi hằng ngày và thông báo ngay cho cơ quan thú y khi phát hiện dấu hiệu bất thường, không tự ý vận chuyển, bán chạy hoặc giết mổ động vật nghi mắc bệnh.

Lưu ý chủ động phòng dịch để bảo vệ an toàn ngành chăn nuôi

Sự lan rộng của dịch lở mồm long móng SAT1 cho thấy mầm bệnh xuyên biên giới đang trở thành thách thức ngày càng lớn đối với ngành chăn nuôi.

Từ châu Phi đến Trung Đông, châu Âu và Đông Bắc Á, phạm vi xuất hiện của SAT1 đang có xu hướng mở rộng. Đặc biệt, việc ghi nhận các ổ dịch tại Trung Quốc và Mông Cổ đặt ra yêu cầu cần nâng cao cảnh giác đối với nguy cơ mầm bệnh tiếp tục tiến gần khu vực Đông Nam Á.

Chủ động giám sát dịch tễ, kiểm soát vận chuyển động vật, thực hiện nghiêm an toàn sinh học và chuẩn bị sẵn phương án ứng phó là những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ dịch bệnh xâm nhập và bảo vệ hoạt động chăn nuôi.